handlu tranzytowego ze wsch. na zach., kontakty handl. m.in. z krajami niem., Francją, Włochami; rozwój spławu wiślanego, eksport zboża i towarów leśnych przez Gdańsk, import wyrobów przem. i konsumpcyjnych; słabszy rozwój rzemiosła (1. poł. XVI w. ok. 20 cechów, rzemiosła gł. spoż. i usługowe). Dwór król. był ośr. życia kult. (teatr, kapela, opera pierwsze w Polsce przedstawienie operowe 1628); powstawały oficyny druk.: 1624 J. Rossowskiego, 1635 J. Trelpińskiego, 1643 P. Elerta; z tego okresu pochodzi cenny przewodnik po mieście Gościniec... A. Jarzębskiego. W poł. XVII w. Warszawa liczyła ok. 20 tys. mieszk., 1655 ok. 20 tys. (gł. Mazowszanie, także przybysze z innych dzielnic Korony